Deklarasyon imoris ak atis Gaëlle Bien-Aimé fè konnen “pa gen okenn moun ki ta renmen fè bagay ak yon sèl patnè pandan tout vi yo” leve yon deba ki pa nouvo, men ki toujou sansib. Nan yon sosyete kote relasyon amoure souvan prezante kòm yon angajman pou lavi, pawòl sa a vin brase kesyon sou fidelite, dezi, ak nati imen. Èske vrèman tout moun ta santi yon limit oswa yon fristrasyon nan monogami? Oswa èske sa depann de moun, eksperyans yo ak valè yo?
Gen agiman ki ka bay rezon nan sa li di a. Nan plizyè etid nan sikoloji ak sosyoloji, yo montre ke dezi seksyèl ak emosyonèl kapab evolye ak tan. Gen moun ki santi bezwen pou eksperyans nouvo, swa pou dekouvèt pèsonèl, swa pou satisfè yon kiryozite natirèl. Nan sans sa a, monogami ka parèt kòm yon konstrent pou kèk moun, sitou lè relasyon an vin tonbe nan monotoni oswa lè kominikasyon pa solid.
Sepandan, jeneralizasyon deklarasyon an poze pwoblèm. Li pa pran an kont moun ki chwazi monogami pa obligasyon, men pa konviksyon oswa satisfaksyon pèsonèl. Gen anpil koup ki jwenn ekilib yo nan yon relasyon ki dire lontan, kote konfyans, konplisite ak afeksyon vin ranplase bezwen pou miltip patnè. Pou moun sa yo, kesyon an pa “eske yo vle lòt moun”, men pito “kijan yo bati yon relasyon ki satisfè yo sou plizyè plan”.
Anplis, pawòl la kapab minimize dimansyon kiltirèl ak moral ki enfliyanse fason moun wè relasyon. Nan kèk sosyete, monogami pa sèlman yon chwa pèsonèl, men yon valè fondamantal ki mare ak respè, estabilite fanmi ak responsabilite sosyal. Sa pa vle di tout moun respekte prensip sa yo, men li montre reyalite a pi konplèks pase yon deklarasyon jeneral.
An rezime, menm si deklarasyon Gaëlle Bien-Aimé a gen yon pati verite lè li pale de varyasyon nan dezi imen, li rete yon opinyon ki twò jeneral. Reyalite a montre yon divèsite eksperyans : gen moun ki santi yo byen ak yon sèl patnè pandan tout lavi yo, pandan lòt yo pa wè sa posib. Sa ki pi enpòtan, se pa enpoze yon modèl inik, men rekonèt libète chak moun pou konstwi relasyon yo selon bezwen, valè ak limit yo.
Lucson NOBERT